فشار از پائین، شکاف از بالا را تشدید کرده است

دویجه وله :رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در سخنانی که پیش از آغاز سال نو مطرح، اما به تازگی در وبسایت رسمی‌اش به عنوان پیام نوروزی منتشر شده، از رواج "دروغ و وعده‌های غیرممکن" انتقاد کرده و گفته است: «اختلافات جدی شده و محدود به اصولگرایان و اصلاح‌طلبان نیست».

‌این در حالی است که آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی روز دوشنبه (۲۱ مارس / ۱ فروردین) در شهر مشهد از مسئولان خواست که به صورت علنی از دولت انتقاد نکنند. وی گفت: «مسئولان باید گله‌ها را میان خودشان حل کنند.»

اکبر هاشمی رفسنجانی معتقد است که نمی‌توان اختلافات را از مردم پنهان کرد؛ وی گفته است: «اکثر مردم ایران باسواد، هوشیار، فهیم و مطلع هستند و به اندازه کافی رسانه‌های مختلفی در اختیارشان است و به مسائل احاطه دارند. شرایط منطقه و دنیا و روابط ما با قدرت‌های سلطه‌گر را می‌بینند. دشمنانی که حقیقتاً در کمین ما هستند متأسفانه از کمّ و کیف اختلافات داخلی و علل آن هم آگاهی دارند. برایشان روشن است که اختلافات جدی شده و محدود به اصولگرایان و اصلاح‌طلبان نیست. متأسفانه خوشه‌ها و شاخه‌های دیگر هم سر بر آوردند.»

در مقابل، رهبر جمهوری اسلامی مطرح کردن اختلافات را در مقابل وحدت ملی می‌داند. به گزارش خبرگزاری ایرنا، آیت‌الله خامنه‌ای با تذکر و هشدار جدی به مسئولان در خصوص طرح گله‌ها از یکدیگر در سطح افکار عمومی تأکید کرده: «گله‌مندی میان مسئولان از ابتدای انقلاب اسلامی وجود داشته و طبیعت کار هم همین است اما این گله‌ها را نباید به میان مردم کشاند و آنها را ناراحت و مایوس کرد، بلکه مسئولان باید گله‌ها را میان خودشان حل کنند.»

اگرچه هاشمی رفسنجانی نیز "نخستین نیاز جامعه" را وحدت دانسته اما به اعتقاد او، شنیدن انتقاد به اتحاد کمک می‌کند. هاشمی تصریح کرده است که: «می‌توان مرزهایی را مراعات کرد که اتحاد آسیب نبیند و انتقاد جای خود را داشته باشد. سعه صدر برای همه مخصوصاً برای مسئولین لازم است که به حرف‌ها گوش بدهند. اگر انتقادی وارد است، بپذیرند و خود را اصلاح کنند و اگر نیست، منتقدین را با شیوه‌های درست قانع کنند.»

دولت؛ موفق یا «دور از شأن ملت ایران»؟

آیت‌الله خامنه‌ای عملکرد دولت را موفق ارزیابی کرده و صدا و سیما را مسئول انتقال این موفقیت‌ها به مردم می‌داند. او تأکید کرده است که «رسانه‌ها و صدا و سیما مردم را در خصوص موضوعات و اطلاعات اقتصادی آگاه کنند، ضمن آنکه دولت هم باید برخورد فعالتری داشته باشد.»

اما هاشمی رفسنجانی با انتقاد صریح از "اتلاف مال و وعده‌های غیرممکن"، وضعیت کنونی را دور از شأن مردم ایران می‌داند و می‌گوید: «شیوه‌های مذموم مانند دروغ، تهمت، ادعاهای بیخود، وعده‌های غیرممکن، اتلاف مال، رفتار و گفتار برخلاف عقل و مسائل خاص اخلاقی در خانواده‌ها و فضای جامعه صفا و صمیمیت فردی و اعتماد عمومی را مخدوش می‌کند.»

پس از جنبش اعتراضی مردم ایران که بیست و دو ماه پیش آغاز شد و ناآرامی های ناشی از آن همچنان ادامه دارد، هاشمی رفسنجانی با کناره‌گیری از امامت جمعه تهران و نامزدی برای ریاست مجلس خبرگان، رفتار اعتراضی خود را ادامه داده است. تحلیلگران سیاسی در ایران وی را مخاطب انتقادهای آیت‌الله خامنه‌ای از "خواص بی‌بصیرت" می‌دانند.

انتقادهای میلیاردی

رهبر جمهوری اسلامی در سخنان اخیر خود به انتقادهای باراک اوباما نیز پاسخ داده و رییس جمهور آمریکا را متهم کرده که «در بحرانی‌ترین شرایط اقتصادی این کشور، هزارها میلیارد دلار از پول مردم آمریکا را به کیسه کمپانی‌های اسلحه‌سازی و نفتی می‌ریزد».

آیت الله خامنه‌ای در حالی شرایط اقتصادی آمریکا را بحرانی توصیف می‌کند که کارشناسان اقتصادی و نمایندگان مجلس ایران نیز همین دیدگاه را درباره ایران دارند. در سال گذشته، دیوان محاسبات خبر داد که دولت محمود احمدی‌نژاد میلیاردها دلار را به خزانه واریز نکرده است. در بهار ۸۹ سومین گزارش دیوان محاسبات از عملکرد بودجه‌ای دولت احمدی نژاد منتشر شد که طبق آن دولت وی، بیشترین میزان تخلف و انحراف از بودجه را داشته و ۷۶۰ میلیارد تومان را به خزانه کشور واریز نکرده است.

بنابر این گزارش، دولت مانند هر سال در بخش نفت و بنزین عملکرد غیر قانونی داشته و نه بدهی پیشین ۲ هزار میلیاردی شرکت نفت به خزانه پرداخت شده و نه واردات بنزین، طبق قانون و تا سقف ۳ میلیارد دلار صورت گرفته است.

به گزارش دیوان محاسبات، مهم‌ترین  تخلف، ۵۵۶ میلیارد تومان تفاوت قیمت گاز است که سال گذشته به خزانه واریز نشده است. رهبر جمهوری اسلامی در واکنش به تحریم اقتصادی و پیامدهای آن، امسال را در ایران سال "جهاد اقتصادی" نامگذاری کرده است. کارشناسان سال دشواری را برای اقتصاد ایران پیش‌بینی می‌کنند.